Wikingowie w Polsce

Przez niemal cztery stulecia wikingowie siali postrach na wodach europejskich. Jako zdolni żeglarze i szkutnicy konstruowali szybkie łodzie zwane drakkarami, dzięki czemu w krótkim czasie zyskali przewagę nad ówczesną flotą dopiero powstających państw europejskich. Chęć szybkiego wzbogacenia się, zarówno poprzez handel, jak i rabunek, wiodła Skandynawów na dalekie rubieże Europy, a nawet poza jej granice. Prace archeologiczne jednoznacznie dowodzą, że wikingowie na terenie Polski jednak przebywali, lecz nie w roli najeźdźców. W czasach średniowiecza istniały osady wikingów w Polsce (choć kraj nie nosił jeszcze wówczas tej nazwy).  

Dwie fale wikińskiej inwazji na tereny dzisiejszej Polski

Według badań archeologicznych i historycznych wikingowie dwukrotnie najechali tereny dzisiejszej Polski. Łodzie wikingów przybiły do kraju nad Wisłą na przełomie wieków VIII i IX. Powstała wówczas osada wikingów w Polsce o nazwie Truso położona niedaleko Elbląga oraz kompleks Świelubie-Bardy w okolicy Kołobrzegu. Z kolei druga fala inwazji Skandynawów na nadwiślańską krainę miała miejsce w połowie X wieku, wskutek czego powstała słynna osada wikingów na wyspie Wolin.

Dlaczego wikingowie nie podbili kraju Słowian?

Skoro skandynawscy wojownicy dotarli do terenów położonych nad Wisłą, powstaje pytanie „dlaczego zatem nie podbili kraju nad Wisłą, a jedynie założyli nieliczne osady wikingów w Polsce?” Zdaniem historyków wikingowie byli zdecydowanie bardziej zainteresowani terenami położonymi na dalekim Wschodzie (m.in. Bizancjum). Skandynawowie przemierzali słowiańskie tereny, pływając po wodach Warty i Wisły, aby dostać się do regionów położonych w głębi lądu, skąd sprowadzali szlachetne kruszce. Zdaniem historyków pierwszy napływ wikingów na ziemie polskie miał miejsce, gdy państwo Słowian jeszcze nie istniało. Z kolei druga fala inwazji odbyła się, gdy kraj Słowian był już zarządzany mocną ręką Mieszka I. Nie zmienia to jednak faktu, że wikingowie przebywali na terenie dzisiejszej Polski, choć nie w roli najeźdźcy.

Osady wikingów w Polsce - Truso

Niezaprzeczalnym dowodem na to, że wikingowie w Polsce jednak przebywali jest średniowieczna osada Truso. Choć o jej istnieniu od dawna świadczyły zapiski anglosaskiego żeglarza Wulfstana, który nakreślił dokładne położenie wikińskiej osady, jej odkrycie nastąpiło dopiero w 1982 roku. Truso powstało w IX wieku na cyplu jeziora Drużno, do którego prowadzi rzeka Elbląg mająca ujście w Zalewie Wiślanym. Wikińska osada przypominała te wniesione we wschodniej Skandynawii i Gotlandii. Zabudowa Truso podzielona była na część handlowo-portową, gdzie cumowały statki, oraz mieszkalną, gdzie stawiano charakterystyczne długie domy z drewna. Osada wikingów w Polsce upadła w XI wieku, kiedy państwo Słowian zyskiwało na sile, a dominującą rolę ośrodka handlowego przejął Gdańsk.

Osady wikingów w Polsce - Wolin

Wikingowie na terenie Polski stworzyli jeszcze jeden ważny ośrodek miejski. Była to osada na wyspie Wolin założona w X wieku przez skandynawskiego władcę Haralda Sinozębego w celu ochrony duńskich interesów handlowych. Osada na wyspie Wolin miała wymiar wielokulturowy - mieszkali w niej zarówno kupcy skandynawscy, jak i słowiańscy. Osada na Wolinie znana była również pod nazwą Jomsborg, a o jej dziejach napisano islandzką sagę z XIII wieku o tym samym tytule. Obecnie na wyspie Wolin można podziwiać zabytkowy kamień poświęcony założycielowi osady. Miłośnicy historii średniowiecza mają okazję wziąć udział w corocznym festiwalu Słowian i Wikingów na wyspie Wolin.

Jaką rolę pełnili wikingowie na terenie Polski w czasach średniowiecza?

Nadal popularny jest stereotyp wikingów jako walecznych, lecz równocześnie brutalnych wojowników żądnych krwi i bitewnych zwycięstw. Niemniej jednak prawdą jest, że wikingowie byli również zdolnymi żeglarzami, rzemieślnikami oraz kupcami. Wielu z nich osiedliło się na terenie dzisiejszej Polski. Dowodem na potwierdzenie tej tezy są liczne groby wikińskie z czasów średniowiecza, jak chociażby te w Lutomiersku, Blichowie, Turowie czy w Ciepłem koło Gniewu. W trakcie wykopalisk archeologicznych niejednokrotnie znaleziono wikińskie elementy biżuterii, broń, szczątki skandynawskich statków czy odważniki używane w handlu. Zaprawieni w walkach i obyci w świecie wikingowie przebywali w kraju Słowian również w roli najemników.

Czy Mieszko I był wikingiem?

Wśród historyków od lat toczy się zażarta dyskusja na temat pochodzenia pierwszego polskiego władcy. Niektórzy wysnuwają teorię jakoby Mieszko I był wikingiem. Jednym z argumentów potwierdzających śmiałą hipotezę mają być bliskie kontakty polityczne, jakie łączyły Mieszka I ze skandynawskimi królami. Polski władca wydał swoją córkę Świętosławę (znaną również jako Gunhilda) najpierw za króla Szwecji Eryka Zwycięskiego, a później za króla Danii Svena Widłobrodego. Choć potwierdzono, że za czasów Mieszka I wikingowie na terenie Polski z pewnością przebywali, to prawdopodobnie jedynie w roli najemników i kupców. Nadal nie ma jasnych dowodów świadczących o wikińskim pochodzeniu polskiego władcy. Uznaje się zatem, że śmiała teoria jest nieprawdziwa.

Wikingowie z pewnością przebywali na terenie dzisiejszej Polski. Wiele znalezisk i odkryć archeologicznych świadczy o ich obecności w kraju Słowian. Choć znanych jest jedynie kilka osad wikingów w Polsce, to kto wie, ile z nich pozostaje nadal nieodnalezionych i nieodkrytych?