Symbole słowiańskie starsze niż Słowianie

Wokół podstawowych symboli słowiańskich cały czas toczą się dyskusje. Czy perunica rzeczywiście ma coś wspólnego z Perunem? Czy wypada nam nosić kołowroty i krzyże solarne? Odkładając na chwilę na bok bieżące spekulacje, wróćmy do prapoczątków – bo wiele z tych symboli tak naprawdę jest znanych od tysięcy lat.

Wokół kołowrotu

Różne warianty swastyki, swarzycy i kołowrotu znaleźć można choćby na XIX-wiecznych pisankach, a także na starych tkaninach ludowych. Wcześniej zdobione tak były garnki, jak np. słynna popielnica z Białej z II-IV wieku. Czy to tylko słowiański symbol? Z pewnością nie, bo znane są zarówno „kołowroty” na greckich wazach sprzed kilku tysięcy lat, jak i swastyka w Azji i wśród Indian. Być może najbliższe prawdy o tym prastarym znaku jest wyjaśnienie, jakie podają Indianie Pima z Arizony, dla który jest to znak czterech żywiołów i czterech wiatrów. Mamy nadzieję, że wszystko to wyjaśnia, dlaczego w naszym sklepie można znaleźć biżuterię ze svargą.

Grecka waza z kołowrotem - Narodowe Muzeum Archeologiczne w Atenach

Święta geometria na Podhalu?

Muzea ludowe na Ukrainie, Słowacji i na południu Polski są pełne przykładów na wykorzystanie tzw. rozety karpackiej w dawnym zdobnictwie. Istnieją ślady stosowania tego symbolu w celach ochronno-magicznych, również w dla ochrony dobytku przed m.in. piorunami. Pewnie stąd pogląd, że jeszcze wcześniej mógł mieć on związek z bogiem Perunem.

Czy to wszystko? Być może, ale dociekliwi zauważają podobieństwo gwiazdy heksapentalnej do tzw. kwiatu życia, który jest symbolem świętej geometrii znanym od tysięcy lat na Bliskim Wschodzie. 1 Gdyby połączyć ze sobą kilka takich rozet, otrzymalibyśmy właśnie kwiat życia, co intrygowało nawet Leonarda da Vinci. 2

Triskelion

Po raz pierwszy znaleziono go na zabytkach z Malty, które mają ok. 6000 lat. Znak potrójnej spirali bardzo często pojawia się też na wazach greckich i w kulturze celtyckiej. Nie wiadomo, jakie ma być jego znaczenie, choć warto pamiętać, że:

• wszystko, co potrójne, jest doskonałe – głosiła sentencja rzymska,
• boh trojcu lubit – czyli dosłownie: bóg kocha wszystko, co potrójne, jak mówią Rosjanie (mając na myśli „do trzech razy sztuka”).
• Trzech rzeczy nie da się długo skrywać: słońca, księżyca i prawdy. - powiedział podobno Budda.

Jeśli prześledzimy dzieje kultury, to odkryjemy, że trójka jest we wszelkich obrządkach magicznych czy religijnych używana chyba najczęściej ze wszystkich liczb. Z triskelionu narodził się nordycki Valknut i triquetra, czyli symbol wiecznego życia duchowego. A co to ma wspólnego ze Słowianami? Triskelion znaleziono np. na naczyniu kultowym wykopanym w okolicach Ślęży, czy w formie odlewniczej znalezionej w grodzie piastowskim w Gieczu.3 We współczesnych czasach nadal można eksplorować znaczenie tego symbolu, decydując się na zawieszkę z valknutem lub inny wariant triskelionu.